Glokom Nedir?

Bir balon uzun bir süre bir kenarda bırakılırsa içindeki havayı kaybeder ve büzüşür. İşte bizim gözümüzünde böyle büzüşmemesi için doğa çok güzel bir mekanizma oluşturmuştur. Gözümüzün içindeki bazı bezlerden tükürük benzeri bir sıvı yapılır ve bu sıvı gözümüzün renkli kısmı iris ile saat camı gibi bombeli şeffaf kısmı olan Komea arasından damarlara akarak dolaşım sistemine karışır. Böylece gözümüzün devamlı şişkin bir balon gibi kalır hiç büzüşmez. Fakat bazı hastalıklar ya da doğumsal eksiklikler nedeni ile bu damarlara boşalım bozulur ve gözün içinde sıvı birikıneye başlarsa doğal olarak göz içi basıncı artar ve bu da zamanla gözün en zayıf olan göz sinirinin giriş noktasını sıkıştırır ve körlüğe neden olur. Genelde çok sinsi seyirli ve hasta tarafından hissedilebilecek bulguları olmadığı için çok geç fark edilir. İşte bu yüzden de tüm dümyada körlük nedeni olan hastalıkların başında gelmektedir.

Kaç Çeşit Glokom vardır?

Glokom hastalığını kabaca 3 sınıfa ayırabiliriz.
1) Kronik açık açılı glokom,
2) Açı kapanması glokomu ya da akut glokom krizi,
3) Doğumsal glokom.

Kronik açık açılı glokom :

En sık görülen glokom çeşididir. Göz içi basıncı yıllar içinde yavaş yavaş yükselir, hasta tarafından hissedilebilen herhangi bir bulgusu olmaz. Daha ziyade 40 yaşın üstünde görülür. Bu yüzden de bu hastalık genellikle yakın görmeden şikayeti olup da gözlük almaya yada gözlük değiştirmeye doktora giden hastalarda tesadüf en bulunur. Çok sinsi seyretmesi nedeni ile körlüğe en çok sebep olan çeşididir. Nasıl bir bahçe hortumuna basılınca hortumun ucundan akan su azalırsa, göz içi basıncı artınca göz sinirinin damarsal yapısı ve beslenmeside aynı o şekilde bozulur. Bu da ilk önce çevre görmenin sonrada merkezi görmenin bozulması ile sonuçlanır. Normal göz içi basıncının 0-20 mm civadır. Fakat göz içi basıncının 20 mm civanın üstünde olması hemen Glokom hastalığı vardır demek için yeterli değildir. Görme alanının ve göz dibi muayenesinde göz sinirinin durumununda bu bulguları desteklemesi gerekir. Bazı gözler için 25 mm civa basınç bile normalolabilirken, bazı gözler için 19 mm civa basınç fazla olabilir.

Açı kapanması glokomu (Akut Glokom Krizi):

Çok daha seyrek görülen bu glokom tipinde göz içi basıncı aniden çok yüksek seviyelere (60-70 mm civanın üstü) çıkar. Genellikle tek taraflıdır, şiddetli göz ağrısı, baş ağrısı, bulanık görme, bulantı, kusma gibi gürültülü bir tablo ile ortaya çıktığı için genellikle hastalar doktora başvurur. Dolayısıyla glokomun bu tipinden körlük daha az görülür ama hasta 2-3 gün bu durumda kalırsa körlük gelişebilir. Bu yüzden bu belirtiler görüldüğü anda mutlaka bir göz doktoruna başvurulmalıdır.

Doğumsal glokom :

Daha az rastlanan glokom tipidir. Bir bebeğin bir gözünün diğerine göre daha büyük oluşu ya da iki gözünün de iri oluşu mutlaka aklımıza glokom hastalığını getirmelidir. Hastalığın ileri evrelerinde gözün saat camı gibi bombeli şeffaf kısmı matlaşır. Zamanında tedavi edilmezse körlük gelişir. Tedavisi cerrahidir.

Glokomun Thdavisi Var mıdır?

Glokom teşhisten sonra tedavisi olan bir hastalıktır. Fakat hastalık teşhis edilinceye kadar geçen sürede oluşmuş olan tahribatlar tedavi edilemez. Tedavi ancak bundan sonra oluşabilecek tahribatı önlemeye yöneliktir. Bu yüzden hastalığın erken evrelerde yakalanması son derece önemlidir. Glokom hastalığında kullanabileceğimiz çeşitli damlalar vardır. Fakat zamanla bazı damlaların etkinliği azalabileceğinden doktorunuz yeni bir damla daha ilave edebilir. Bu yüzden hastaların doktor tarafından takibi çok önemlidir. Ayrıca kalp ve akciğer rahatsızlığı olanlarda bu damlaların bazıları nefes darlığı ve kalpte ritın bozukluğu yapacağı için bu tür hastalarda glokom ilaçları çok özenle seçilmelidir. Göz içi basıncı ilaçlarda kontrol altına alınabiliyorsa hasta hayat boyu bu ilaçları damlatınak zorundadır. Eğer göz içi basıncı tüm ilaçlara rağmen kontrol altına alınamıyorsa o zaman hastalara Laser tedavisi denenebilir. Bunun etkiside geçici olabilir. Eğer göz içi basıncı yine yükseliyorsa o zaman ameliyat gerekir. Amelliyatta yapılan işlem damarlara boşalamayan göziçi sıvısını bir kanal vasıtası ile damarlara akıtınaktır.

Glokomdan ve onun getirebileceği körlükten nasıl kurtuluruz?

Bu günkü bilgilerimize göre yaşam alışkanlıklan, meslek beslenme tarzı glokoma etki etmemektedir. Fakat her türlü nikotin tüketimi glokomda ek bir tehlike oluşturmaktadır. Belli ilaçlar da göz içi basıncmı etkiler. Romatizma ve alerji sebebi ile uzun süre kortizon kullanan hastalarda glokoma daha sık rastlanır. Şeker hastalarında ve damar hastalıklan olanlarda da glokoma daha sık rastlanır. Her normal insan yaşlandıkça vücut fonksiyonlan yaşlanmaya ve bazı hastalıklar çıkmaya başlar. Bu yüzde 40 yaşından itibaren her yıl mutlaka göz muayenesi yaptınımalı, eğer kan bağımız olan insanlarda glokom varsa 40 yaşılli beklemeden mutlaka hemen bir doktor muayenesinden geçmek gerekir. Eğer doktorumuz damla verdiyse bu damlalan ömür boyu düzenli bir şekilde kullanmamız gerekir. ilaçlan hiçbir nedenle doktorumuzun bilgisi olmadan değiştirmemeliyiz. Mutlaka önerilen sürelerde kontrollerimizi yaptırmalıyız. Şunu hiç aklımızdan çıkarmamalıyız ki bu hastalığın göz sinirlerimize yaptığı etki, keskin bir kayanın üstüne sürtünen halata yaptığı etki gibidir. Her göz içi basıncı yükselişinde birkaç sinir lifi kopmaktadır, ve sinir lifleri diğer dokular gibi kendini yenileyemezler. Göz sinirimizi korumak tamamen kendi elimizdedir.

Op. Dr. Cihan ÜNLÜÇERÇİ